ครั้งแรกของโลก! คณะแพทยศาสตร์ มช. ประสบความสำเร็จในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo™ ผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิตรายแรกของโลก

ตับเป็นอวัยวะที่มีความสำคัญ มีหน้าที่หลากหลาย ได้แก่ สร้างสารอาหารที่จำเป็น ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ผลิตน้ำดีที่ช่วยในการย่อยอาหาร กรองหรือกำจัดสารพิษ และของเสียต่างๆ ตับเป็นอวัยวะที่พิเศษคือสามารถซ่อมแซมตัวเองได้ แต่หากความเสียหายเกิดขึ้นกับตับมากเกินไป การทำงานของตับก็จะลดลง และส่งผลให้อวัยวะอื่น ๆ ได้รับผลกระทบตามไปด้วย

โรคตับ เป็นภาวะที่เกิดความผิดปกติในการทำงานของตับ หรือเนื้อเยื่อตับเกิดความเสียหาย สาเหตุหลักของโรคตับคือพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม คิดเป็นประมาณร้อยละ 65-75 ของผู้ป่วยโรคตับทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มากเกินไป กินอาหารที่มีไขมันสูง ไม่ออกกำลังกาย และมีภาวะน้ำหนักเกิน ซึ่งล้วนส่งผลให้ตับทำงานหนักมากๆ จนเกิดความเสียหายสะสมได้ การรักษาท้ายที่สุด คือ การเปลี่ยนตับ หรือการปลูกถ่ายตับ โดยการผ่าตัดเพื่อเอาตับเดิมที่เสื่อมสภาพของผู้ป่วยออก แล้วแทนที่ด้วยตับใหม่ที่สภาพดีจากผู้อื่น ซึ่งอาจมาจากผู้บริจาคอวัยวะที่สมองตาย หรือจากผู้บริจาคที่ยังมีชีวิตอยู่

คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สร้างความก้าวหน้าครั้งสำคัญของวงการศัลยกรรมปลูกถ่ายตับไทยและระดับนานาชาติ หลังทีมศัลยแพทย์ปลูกถ่ายตับประสบความสำเร็จในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo™ ( Hugo™ Robotic–Assisted Surgery (RAS) system ) ผ่าตัดตับกลีบซ้ายจากผู้บริจาคมีชีวิต (Robotic–assisted living donor left hepatectomy) เพื่อนำไปปลูกถ่ายแก่ผู้ป่วยโรคตับแข็ง ทั้งในผู้ป่วยเด็กและผู้ป่วยผู้ใหญ่ สำเร็จเป็น 2 รายแรกของประเทศไทย ความสำเร็จครั้งนี้นับเป็นครั้งแรกของโลกในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo™ ในการผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิต และเป็นครั้งแรกของประเทศไทยในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิต เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์กับการผ่าตัดที่มีความซับซ้อนสูง และต้องอาศัยความละเอียดแม่นยำ เพื่อเพิ่มความปลอดภัยแก่ทั้งผู้บริจาคและผู้รับการปลูกถ่ายตับ

กรณีแรก มารดาวัย 40 ปี บริจาคตับเพื่อช่วยชีวิตบุตรสาววัย 9 ปี ที่มีภาวะท่อน้ำดีตีบตันแต่กำเนิด (Biliary Atresia) และเคยได้รับการผ่าตัด Kasai หรือการผ่าตัดสร้างทางระบายน้ำดี ตั้งแต่วัยทารก ก่อนพัฒนาเป็นตับแข็งร่วมกับภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ได้แก่ ความดันหลอดเลือดดำพอร์ทัลสูง และกลุ่มอาการตับและปอด (HepatopulmonarySyndrome) ซึ่งส่งผลต่อระบบหายใจ ทำให้ระดับออกซิเจนในเลือดต่ำจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนที่บ้าน และมีข้อบ่งชี้ในการปลูกถ่ายตับเพื่อเพิ่มโอกาสการมีชีวิตและคุณภาพชีวิตในระยะยาว ทีมแพทย์จึงวางแผนปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคมีชีวิต โดยมารดาได้เข้ารับการผ่าตัดด้วยการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบHugo™ ตัดตับกลีบซ้าย (Hugo™ Robotic–Assisted Surgery system for donor Left Hepatectomy ) เพื่อไปปลูกถ่ายแก่บุตรสาว นับเป็นครั้งแรกของโลกในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo™ ในการตัดตับผู้บริจาคมีชีวิต และเป็นครั้งแรกของประเทศไทยในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิตเพื่อการปลูกถ่ายตับ

กรณีที่สอง บุตรสาววัย 27 ปี บริจาคตับเพื่อช่วยชีวิตบิดาวัย 61 ปี ที่มีภาวะตับแข็งร่วมกับมะเร็งตับ(Hepatocellular Carcinoma; HCC) บนพื้นฐานโรคตับเรื้อรัง โดยมีรอยโรคมะเร็งบริเวณ segment 7 และผ่านการประเมินเพื่อเข้ารับการปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคมีชีวิต ทีมศัลยแพทย์พิจารณาใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo™ ในการผ่าตัดตับกลีบซ้ายจากบุตรสาว เพื่อปลูกถ่ายให้กับบิดา จึงเป็นการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิต เพื่อมอบให้กับผู้ป่วยผู้ใหญ่รายแรกของประเทศไทย (Adult to adult living donor liver transplantation)

ความสำเร็จครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพ และความพร้อมของทีมแพทย์ศัลยกรรมตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดีของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในการนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาประยุกต์ใช้กับการผ่าตัดที่มีความซับซ้อนสูง และนับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของวงการศัลยกรรมปลูกถ่ายตับไทยและความก้าวหน้าทางการแพทย์สู่ระดับสากล

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก : เฟซบุ๊ก แฟนเพจ และเว็บไซต์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่