‘พิเชษฐ กลั่นชื่น’ ศิลปินร่วมสมัยชาวไทย ได้รับรางวัล Arts and Culture Prize 2026 จาก Fukuoka Prize ประเทศญี่ปุ่น
Fukuoka Prize เป็นรางวัลนานาชาติที่ก่อตั้งขึ้นโดยเมืองฟุกุโอกะ ประเทศญี่ปุ่น ตั้งแต่ปี 1990 เพื่อยกย่องบุคคลผู้มีผลงานโดดเด่นด้านวิชาการ ศิลปะ และวัฒนธรรมของเอเชีย และมีบทบาทสำคัญต่อการสร้างความเข้าใจทางวัฒนธรรมในระดับนานาชาติ
รางวัล Arts and Culture Prize ประจำปี 2026 มอบให้แก่ พิเชษฐ กลั่นชื่น ในฐานะศิลปินผู้สร้างบทสนทนาระหว่างนาฏศิลป์ไทยดั้งเดิมกับการแสดงร่วมสมัย ผ่านผลงานที่ได้รับการยอมรับอย่างต่อเนื่องในระดับนานาชาติ ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา เขามีบทบาทสำคัญในการขยายขอบเขตของนาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย และสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ศิลปินรุ่นใหม่ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ
พิเชษฐ กลั่นชื่น เป็นนักเต้น นักออกแบบท่า และศิลปินร่วมสมัยชาวไทย ผู้เป็นที่รู้จักจากการสร้างภาษาท่าทางใหม่ที่เชื่อมโยงรากฐานของนาฏศิลป์ไทยเข้ากับการแสดงร่วมสมัยระดับโลก ผลงานของเขาท้าทายโครงสร้างลำดับชั้นแบบดั้งเดิม ใช้จินตนาการใหม่ต่ออัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม และวิพากษ์โครงสร้างทางสังคมและการเมืองผ่านภาษากาย
เขาเริ่มต้นฝึกฝนศิลปะการแสดงโขน ตั้งแต่อายุ 16 ปี กับครูใหญ่ไชยยศ ค้ำมณี วิทยาลัยนาฏศิลป และสำเร็จการศึกษาจากคณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสั่งสมประสบการณ์ด้านละครเวทีจากการร่วมงานกับคณะละครมรดกใหม่ และคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หลังจากมีช่วงเวลาสั้น ๆ ในสายงานวิชาการ เขาลาออกจากตำแหน่งอาจารย์ในปี พ.ศ.2546 เพื่อเป็นศิลปินอิสระอย่างเต็มตัว
ในปี พ.ศ.2544 เขาได้รับทุนจาก Asian Cultural Council (ACC) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก Rockefeller Foundation ให้ไปศึกษาและทำงานในสหรัฐอเมริกา ช่วงเวลาดังกล่าว เขาได้สอนนาฏศิลป์ไทยในฐานะอาจารย์รับเชิญที่ UCLA และเข้าร่วม American Dance Festival ณ Duke University ในฐานะนักออกแบบท่าเต้นรุ่นใหม่ ประสบการณ์ครั้งนั้นได้จุดประกายภารกิจตลอดชีวิตของเขา เพื่อพัฒนาภาษาท่าทางของไทยให้ร่วมสมัยและทรงพลังในเชิงวิพากษ์
ผลงานของเขาได้รับความสนใจระดับนานาชาติจาก Pichet Klunchun and Myself (พ.ศ. 2547) การแสดงคู่กับนักออกแบบท่าเต้นชาวฝรั่งเศส Jérôme Bel ที่สร้างบทสนทนาอันพลิกกรอบระหว่างโขนกับคอนเซ็ปชวลแดนซ์ (conceptual dance) ต่อมาในปี พ.ศ.2548 เขาสร้างผลงานเดี่ยว I Am a Demon ที่รื้อสร้างโขนผ่านมุมมองร่วมสมัย ผลงานของเขาถูกนำเสนอในเทศกาลสำคัญต่าง ๆ เช่น Kunstenfestivaldesarts (เบลเยียม), Tanzplattform (เยอรมนี), Vienna Festival (ออสเตรีย) และ Singapore Arts Festival
ปี พ.ศ.2553 เขาก่อตั้ง Pichet Klunchun Dance Company ซึ่งปัจจุบันรีแบรนด์เป็น PKDC เพื่อพัฒนาแนวทางการแสดงร่วมสมัยที่หยั่งรากในภูมิปัญญาทางศิลปะของไทย ผ่านเวทีศิลปะการแสดงร่วมสมัย เขาได้สร้างและนำเสนอผลงานสำคัญในระดับนานาชาติ ได้แก่ Nijinsky Siam (พ.ศ. 2553), Black and White (พ.ศ. 2554), ตามไก่ (พ.ศ. 2556), นายใน (พ.ศ. 2557), Dancing with Death (พ.ศ. 2559), Bird (พ.ศ. 2561), No.60 (พ.ศ. 2563)
ล่าสุดได้รับ Fukuoka Prize ในสาขา Arts and Culture มีเงินรางวัล 3 ล้านเยน โดยจะพิธีมอบในเดือนกันยายนนี้
นับจากการก่อตั้งรางวัลในปี 1990 พิเชษฐ กลั่นชื่น คือคนไทยคนที่ 11 ที่ได้รับ Fukuoka Prize และเป็นคนที่ 3 ที่คว้ารางวัลในสาขา Arts and Culture ต่อจาก อ.ถวัลย์ ดัชนี ในปี 2001 และอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ในปี 2013
ตลอดระยะเวลา 36 ปีของรางวัลดังกล่าว ทำให้เห็นว่าศิลปินที่ได้รับรางวัลอันทรงคุณค่านี้ คือศิลปินที่ผสานมรดกทางวัฒนธรรมและการสร้างสรรค์ร่วมสมัยเข้าด้วยกันอย่างลงตัว
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก : เฟซบุ๊ก แฟนเพจ Pichet Klunchun Dance Company และเว็บไซต์ pkdance
